e-Serbest Meslek Makbuzu (e-SMM) Nedir, Nasıl Kullanılır?
Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından yürütülen dijitalleşme süreci birçok resmi belgeyi kapsıyor. Başta e-fatura olmak üzere işletmelerin kullandığı çoğu evrak, günümüzde dijital olarak kullanılıyor. Bunlardan biri de e-SMM. Dijital belgelerin kullanımı, geçmiş yıllarda isteğe bağlı olsa da günümüzde bazı zorunluluklar söz konusu. Bu kapsamda e-SMM kullanmak zorunda olan işletmeler de mevcut. Peki, e-serbest meslek makbuzu nedir, kimler için zorunludur?
e-SMM Nedir?
e-SMM, serbest meslek erbaplarının verdikleri hizmetler karşılığında tahsil ettikleri ücretleri resmi kayıt altına almak için düzenledikleri elektronik belgedir. Geleneksel olarak düzenlenen serbest meslek makbuzunun elektronik versiyonudur.
Matbu Makbuz ile e-SMM Arasındaki Farklar
Matbu SMM ile e-SMM arasındaki tek fark belgenin biçimidir. Hukuki olarak serbest meslek makbuzunun hem kâğıt hem de dijital versiyonu aynı geçerliliği taşır. Bu belgeyi dijital sistemler üzerinden düzenlemek birçok konuda avantaj sağlar. Muhataba dijital olarak anlık gönderim yapmak mümkündür. Matbu SMM’de ise belgeyi elden vermek veya postalamak gerekir.
e-SMM Kimler İçin Zorunlu?
e-SMM; serbest meslek erbapları yani kişisel bilgi ve beceri gerektiren, bir kuruma bağlı olmadan çalışılan ve sermayeye değil de mesaiye bağlı olan işleri yapan kişiler için zorunludur. Kendi nam ve hesabına çalışan serbest meslek erbapları, geçmişte fatura yerine serbest meslek makbuzu düzenliyorlardı. Günümüzde ise bu belgenin yerini e-SMM aldı. e-SMM zorunluluğundaki bazı meslekler şöyledir:
- Avukat
- Doktor
- Diş hekimi
- Veteriner hekim
- Mali müşavir
- Mühendis
- Mimar
- Danışman
- Ressam, yazar, sanatçı
- Noter
- Serbest öğretmen
- Arzuhalci
- Rehber
e-SMM Zorunluluğu Ne Zaman Başladı?
e-SMM uygulaması, ilk olarak 1 Şubat 2020 tarihinde yürürlüğe girdi. Yürürlüğe girmesiyle birlikte aktif olarak serbest meslek erbabı sayılan kişiler bu belgeyi kullanma zorunluluğu kapsamına alındı. Günümüzde de ciro limitine bakılmaksızın e-serbest meslek makbuzu kesmek zorunlu. Mesleğe yeni başlayanların ise 3 ay içinde e-SMM’ye geçmesi gerekiyor.
e-SMM Başvuru ve Geçiş Süreci
e-SMM’ye geçiş sürecinde kullanılacak birkaç farklı yöntem vardır. Serbest meslek erbapları, kendilerine uygun yöntemi seçerek başvurularını yapıp sisteme dahil olabilir.
Özel Entegratör Üzerinden Başvuru
Özel entegratörler, mükelleflere kolay kullanılan bir panel sunar. Sistemin tüm geliştirme ve güncelleştirme sorumluluğu özel entegratör firmasındadır. Bu yöntem için mükellefin doğrudan özel entegratör firmasına başvuru yapması gerekir.
GİB Portal Kullanımıyla Başvuru
Özel firmalardan hizmet almadan Gelir İdaresi Başkanlığı sistemi üzerinden e-SMM düzenlemek de mümkündür. Bunun için başvuru da doğrudan GİB’e yapılır. Başvuru, geçiş ve belge düzenleme süreçleri GİB E-Arşiv Portal üzerinden yürütülür.
Doğrudan Entegrasyon Seçeneği
Doğrudan entegrasyon seçeneği, serbest meslek erbabının kendi işletmesi içinde yazılım geliştirmesi ile mümkündür. Özel entegratörden hizmet almak yerine kendi sistemini oluşturan mükellefler, bu sistemlerini doğrudan GİB’e entegre ederek e-SMM uygulamasını kullanabilir.
e-SMM İçin Gerekli Belgeler ve Donanımlar
e-Serbest meslek makbuzuna geçiş için mali mühür ve e-imza gerekliliği bulunur. Mükellefler, bu hizmetlerden birine sahip olmadan e-SMM başvurusu yapamaz.
Mali Mühür Nedir, Nereden Alınır?
Mali mühür, bir kişi veya kurumun dijital kaşesi olarak tanımlanabilir. Mükellefiyet bilgilerini içerir ve elektronik ortamda resmi belge düzenlemeyi mümkün kılar. Mali mühür, Kamu Sertifikasyon Merkezi’nden alınır.
e-İmza Nedir, Nasıl Temin Edilir?
e-İmza veya elektronik imza, adından da anlaşılabileceği üzere dijital ortamda imza atmaya yarayan bir sistemdir. Bir USB donanım ile birlikte çalışır. Bu donanım bilgisayara takılır ve uygulamanın yazılımı çalıştırılır. Sonrasında düzenlenen resmi evraklar e-imza ile imzalanır. e-İmza, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından yetki verilen ve “Elektronik Sertifika Hizmet Sağlayıcıları” sayfasında yer alan firmalardan temin edilir.
X30 TR’ye Yeni Eklenen e-SMM Özelliği Nedir? (H2)
Token Finansal Teknolojiler tarafından yüz binlerce işletmenin geri bildirimiyle tasarlanan Beko X30 TR Yazar Kasa POS, e-SMM konusunda da serbest meslek erbaplarının işlerini kolaylaştırır. X30 TR’ye yeni eklenen e-SMM özelliği sayesinde saniyeler için serbest meslek makbuzuna ait bilgi fişi oluşturmak mümkündür. Daha önce farklı platformlarda düzenlenmiş olan e-SMM’lere ait bilgi fişlerinin anında oluşturulmasını sağlayan X30 TR, bu özelliği ile işletmenin operasyonel verimliliğini artırır.
Beko X30 TR ile e-SMM Aktifleştirme (H3)
Beko X30 TR ile e-SMM bilgi fişi oluşturmak için öncelikle bu özelliği aktifleştirmeniz gerekiyor. Aktifleştirme işlemi için tek yapmanız gereken talebinizi 0850 250 07 67 numaralı ÖKC Çözüm Merkezine bildirmek. Kısa süre içinde cihazınızdaki “Serbest Meslek Modu” aktifleşir ve ardından e-SMM bilgi fişi oluşturmaya başlayabilirsiniz.
Beko X30 TR’de e-SMM Bilgi Fişi Nasıl Kesilir? (H3)
X30 TR Yazar Kasa POS’tan e-SMM fişi oluşturmak için şu adımları izleyebilirsiniz:
- “Ödeme Al” butonuna basmanızın ardından “e-SMM Bilgi Fişi Oluştur” menüsü gelir.
- Bu alanda gerekli bilgileri doldurun, belgeyi kaydedin ve “e-SMM Bilgi Fişi Kaydedildi” mesajını bekleyin.
- Mesajı gördükten sonra düzenleme yapmanız gerekiyorsa, ekranın üst kısmındaki “Belge Kaydedildi” butonuna basın.
- Düzenleme yaptıktan sonra belgeyi tekrar kaydedin.
- Son olarak ödeme yöntemini seçerek ödeme alma işlemini tamamlayabilirsiniz.
Oluşturulan bilgi fişleri X ve Z raporlarına otomatik olarak yansır ve diğer bilgi fişleriyle aynı şekilde raporlanır. Yanlış bir makbuz oluşturduysanız, ödemeyi almadan önce fiş iptali yaparak serbest meslek makbuzunu iptal edebilirsiniz.
Kimler X30 TR’nin e-SMM Özelliğinden Faydalanabilir? (H3)
Beko X30 TR Yazar Kasa POS’un e-SMM özelliğinden serbest meslek makbuzu düzenleyen tüm mükellefler faydalanabilir. Tüm mükellefler, daha önce kesmiş oldukları e-SMM’lere dair bilgi fişlerini X30 TR üzerinden oluşturup müşterilerine teslim edebilirler. Bu süreçte e-SMM bilgi fişlerinin serbest meslek makbuzu yerine geçmediği ve makbuzun ayrıca müşteriye iletilmesi gerektiği unutulmamalıdır.
e-SMM Nasıl Düzenlenir ve Gönderilir?
E-serbest meslek makbuzlarının doğru bir şekilde düzenlenmesi ve muhatabına gönderilmesi gerekir. Hatasız bir düzenleme süreci için belgedeki bilgilere dikkat edilmeli, gönderim kanalı seçilirken de hem yasal mevzuatlar hem de müşteri tercihleri göz önünde bulundurulmalıdır.
e-SMM'de Bulunması Gereken Zorunlu Bilgiler
Serbest meslek erbapları tarafından düzenlenen e-SMM’de bulunması gereken başlıca bilgiler şöyledir:
- Belge numarası
- Saat ve dakika dahil olmak üzere belge düzenleme tarihi
- Serbest meslek erbabının adı, soyadı, adresi, vergi dairesi bilgileri, vergi numarası
- Müşterinin adı, soyadı veya ticaret unvanı ile adresi, vergi dairesi bilgileri, vergi numarası veya TCKN
- Tahsil edilen tutar
- Verilen hizmetin açıklaması
- Vergi ve kesinti detayları
Muhataba Teslim Yöntemleri (E-posta, SMS, Çıktı)
e-SMM’nin normal şartlarda dijital kanallardan gönderilmesi yeterlidir. Bu noktada e-posta ve SMS yöntemleri tercih edilebilir. E-postada belge doğrudan e-postaya eklenir, SMS yönteminde ise belgeye ulaşılabilecek bir bağlantı gönderilir. Müşterinin talep etmesi halinde e-SMM kâğıt çıktı olarak da teslim edilebilir.
Makbuzun Elektronik Ortamda Muhafazası
Elektronik serbest meslek makbuzları dijital ortamda arşivlenip muhafaza edilir. e-SMM uygulamalarının büyük çoğunluğu bulutta depolama hizmeti de sunar. Bu sayede belgeler dijital ortamda güvenli bir şekilde uzun süre saklanır. Böyle bir imkân olmaması halinde serbest meslek erbaplarının e-SMM’leri kendi imkânlarıyla muhafaza etmesi gerekir.
e-SMM Düzenlememenin Cezai Yaptırımları
e-SMM düzenlememek yasal olarak suçtur. Yapılan her ticari faaliyetin belgelendirilip Gelir İdaresi Başkanlığına raporlanması gerekir. Serbest meslek erbapları için bu belgelendirme e-SMM ile yapılır. e-SMM sistemini kullanmak zorunlu olduğu için bu belgenin düzenlenmemesi, idari para cezasına sebebiyet verir. Tespit edilmesi halinde ilgili mevzuatlar doğrultusunda para cezası kesilir.
Cezai yaptırımlara maruz kalmamak ve kısa sürede kolayca e-SMM sistemine dahil olmak için Beko X30 TR Yazar Kasa POS’u kullanmaya hemen başlayın.
e-SMM Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
e-SMM kimler için zorunludur?
e-SMM; bir kuruma bağlı olmaksızın kendi nam ve hesabına çalışan, beceri ve bilgi gerektiren meslekleri yapan, yasal çerçevede serbest meslek erbabı olarak kabul edilen tüm mükellefler için zorunludur.
e-SMM’ye nasıl başvuru yapılır?
e-SMM’ye özel entegratörler veya GİB Portal üzerinden başvuru yapılabilir. Şirket içi yazılım geliştirip doğrudan GİB’e entegre olarak da e-SMM başvurusu yapmak mümkündür.
e-SMM’ye geçmek zorunda mıyım?
Serbest meslek erbaplarının tamamı e-SMM’ye geçmek zorundadır. Faaliyete başlanmasının ardından en geç 3 ay içinde sisteme geçilmelidir.
e-SMM iptali nasıl yapılır, düzeltme mümkün mü?
Hatalı kesilen elektronik serbest meslek makbuzları, düzenlendikleri sistemler üzerinden iptal edilebilirler. İptal sonrası düzeltme için doğru bilgileri içeren yeni bir e-SMM kesilmesi gerekir.
GİB Portal üzerinden e-SMM sorgulaması nasıl yapılır?
GİB Portal üzerinden e-SMM sorgulaması yapmak için “e-Serbest Meslek Makbuzu Sorgulama” sayfası kullanılabilir.
