Çerez Politikası Nedir? Neden Gereklidir?
Bir e-ticaret sitesine veya web sitesine girdiğinizde göreceğiniz ilk detaylardan biri çerez politikasıdır. Kullanıcı onayı gerektiren çerez saklama sistemi için sizden siteye girdiğiniz ilk anda izin talep edilir. Sürekli “çerezleri kabul et” talebi ile karşılaşmanızın temel sebebi ise yasal zorunluluklar. Peki, tam olarak çerez politikası nedir ve internette çerez ne demektir?
Çerez Politikası Tanımı ve Yasal Önemi
Çerez politikası; “bir web sitesinin, kullanıcıların tarayıcı ve cihazlarına yerleştirdiği çerezlerin ne amaçla toplandığını açıklayan metinler” şeklinde tanımlanabilir. Bu metinlerde hangi verilerin işlendiği, kimlerle paylaşıldığı ve kullanıcıların hakları detaylı bir şekilde yer alır.
Çerez politikası metinleri yasal açıdan da büyük önem taşır. Çerezler, Avrupa’daki Genel Veri Koruma Yönetmeliği (GDPR ) ve ülkemizdeki 6698 sayılı Kişisel Verileri Koruma Kanunu (KVKK) gibi yasal mevzuatlar doğrultusunda toplanıp işlenir. Dolayısıyla çerez politikaları da bu mevzuatlara bağlı olarak hazırlanmalı, politikanın dışına çıkılmamalıdır.
Çerez Nedir ve Nasıl Çalışır?
Çerezler veya “cookies”, ziyaret edilen web siteleri için tarayıcı aracılığıyla cihazlara kaydedilen mikro veri dosyalarıdır. Bu veri dosyaları, ilgili sitelerdeki tercihlerinizi tarayıcıya hatırlatmak için çalışır. Web sunucusu tarafından oluşturulan çerezler, tarayıcınız tarafından saklanır ve gerekli olduğunda devreye girer.
Çerezlerin kabul edildiği bir web sitesine her girişte tarayıcı, kayıtlı çerezleri sunucuya iletir. Bu veri dosyaları ile sunucuya önceki ziyaretler hakkında bilgiler de iletilmiş olur. Böylece hem sitenin performansı artar hem de kullanıcı daha kişiselleştirilmiş bir deneyim yaşar.
Çerezler Hangi Amaçlarla Kullanılır?
Çerezler birçok farklı amaçla kullanılabilen verileri içerir. Çerezlerin kullanım amaçlarına şu örnekleri verebiliriz:
- Kullanıcı deneyimini kişiselleştirmek ve geliştirmek
- Oturum bilgilerini hatırlayarak girişleri kolaylaştırmak
- Ziyaret edilen sayfaları analiz ederek site performansını değerlendirmek
- Kişiye özel içerikler sunmak
- Kişiye özel reklamlar göstermek
- Sitedeki dil seçimi gibi kişisel ayarları hatırlamak
- E-ticaret sitelerinde sepet içeriğini korumak
- Sitenin düzgün çalışmasına yardımcı olmak
Toplanan ve saklanan çerezlerin ne amaçla kullanıldığı, çerez politikası ile kullanıcıya bildirilir.
Ziyaretçiye Çerez Kullanımı Nasıl Bildirilir?
Çerez yönetimi, bir sitenin güvenilirlik ve şeffaflık göstergelerinden biri kabul edildiği için oldukça önemlidir. Yönetim anlayışı, kullanım amaçları ve diğer tüm detaylar, kullanıcılara bildirilmelidir. Bu bildirim, birçok farklı yöntemle yapılabilirken önemli olan detay, açık ve anlaşılabilir olmaktır. Ziyaretçiye çerez kullanımı bildirmek için kullanılan yaygın yöntemler ise bilgilendirme çubuğu ve çerez onay formudur.
Bilgilendirme Çubuğu ve Kullanıcı Onayı
Kullanıcıya çerez kullanımını ilk etapta bildirmenin en yaygın yöntemi bilgilendirme çubuğudur. Siteye ilk girişte, en alt veya en üst kısımda beliren bir çubuk şeklinde tasarlanır. Çubukta kısa bir bilgilendirme metni ile birlikte “Sadece zorunlu çerezleri kabul et”, “Tüm çerezleri kabul et”, “Çerez ayarlarını düzenle” ve “Reddet” gibi seçenekler için butonlar sunulur.
Çerez Onay Formu Özellikleri ve Şeffaflık İlkesi
Çerez onay formu, kısa bilgilendirme yerine doğrudan kapsamlı bilgilendirme yapılan bir yöntemdir. Genellikle doğrudan ekranda belirir ve tüm çerez kategorilerinin aynı anda görünmesini sağlar. Onay formunda çerez kategorileri ve türleri için ayrı ayrı açıklamalar bulunur. Kullanıcı, her bir çerez türünü istediği şekilde açıp kapatabilir ve tercihlerini onayladıktan sonra sitede gezinmeye devam edebilir.
E-ticaret Sitelerine Çerez Onay Formu Ekleme Adımları
Bir e-ticaret siteniz varsa sitenize çerez onay formu eklemek için izlemeniz gereken temel adımlar şu şekildedir:
- Çerez analizi yapın ve kullanacağınız çerez türlerini belirleyin.
- Bir çerez yönetim aracı ile çerezleri siteye entegre edin.
- Çerezler hakkında kullanıcıya açık şekilde bilgiler veren bir form oluşturun.
- Formu siteye, kullanıcının tercihlerine göre seçim yapmasına olanak tanıyacak şekilde ekleyin.
- Formu mobil ve masaüstü cihazların tümüne uygun hale getirin.
- Formun tasarımının kullanıcı deneyimini olumsuz etkilemediğinden emin olun.
- Çerezlerin sadece kullanıcı onayı verdiğinde etkinleşecek şekilde çalışmasını sağlayın.
Form İçeriğinde Yer Alması Gereken Bilgiler
Çerez onay formunun çerez politikası doğrultusunda gerekli tüm bilgileri içerecek şekilde hazırlanması gerekir. Çerez onay formunda yer alması gereken başlıca bilgileri şöyle sıralayabiliriz:
- Çerezlerin hangi amaçlarla kullanıldığı
- Hangi tür verilerin toplandığı
- Verilerin ne kadar süreyle saklandığı
- Verilerin üçüncü taraflarla paylaşılıp paylaşılmadığı
- Kullanıcının çerez tercihlerine ilişkin hakları
- Her çerez türü için ayrı açıklama metni
- Kabul, ret ve düzenleme ile ilgili seçenekler
- Tercihlerin gözden geçirilebileceğine dair bilgi ve bağlantı
Kullanıcı İlk Ziyaretinde Yapılması Gerekenler
Çerez onayı, kullanıcının ilk ziyaretinde alınmalıdır. E-ticaret sitesinin ilk kez ziyaret edildiği sırada çerez bilgilendirmesi ve onay mekanizması devreye girmelidir. Bilgilendirme çubuğu veya onay formu otomatik olarak gösterilmeli, çerezlerin aktifleştirilmesi için kullanıcı rızası beklenmelidir. Sonrasında sadece onay verilen ve zorunlu olması gereken çerezler aktifleştirilmelidir.
E-ticaret Sitelerinde Kullanılan Çerez Türleri
Çok sayıda çerez türü vardır ve e-ticaret sitelerinde bunlardan bazıları kullanılır. Kullanılacak çerez türleri genellikle kullanıcı deneyimini iyileştirme, istatistik ölçme, kişiselleştirilmiş reklamlar gösterme ve güvenlik sağlama amacı doğrultusunda seçilir. Şimdi, e-ticaret sitelerinde kullanılan çerez türlerine yakından bakalım.
Sürelerine Göre Çerezler: Geçici ve Kalıcı
Sürelerine göre çerezler, geçici ve kalıcı olmak üzere iki farklı türdedir. Geçici çerezler, kullanıcı sitede gezinirken aktif kalan ve tarayıcı kapatıldığında silinen çerezlerdir. Kalıcı çerezler ise bir önceki oturumda yapılan tercihleri hatırlatmak amacıyla çok daha uzun süre saklanır.
Kullanım Amaçlarına Göre Çerezler: Zorunlu, İşlevsel, Performans ve Reklam
Çerezler, kullanım amaçlarına göre dört farklı sınıfta değerlendirilir:
- Zorunlu Çerezler: Sitenin doğru çalışması için gereklidir.
- İşlevsel Çerezler: Kullanıcı adı, dil seçimi vb. tercihlerin hatırlanmasını sağlar.
- Performans Çerezleri: Kullanıcı davranışlarını ve site kullanımını analiz ederek performansı iyileştirmeye yardımcı olur.
- Reklam Çerezleri: Hedefli ve kişiselleştirilmiş reklamlar sunmak amacıyla kullanılır.
Taraflarına Göre Çerezler: Birinci ve Üçüncü Taraf
E-ticaret sitelerinde sadece ilgili firmanın değil, üçüncü tarafların çerezleri de bulunabilir. Birinci taraf ve üçüncü taraf çerezler, veri toplama amaçlarına göre farklı çalışırlar. Birinci taraf çerezler, ziyaret edilen e-ticaret siteleri tarafından oluşturulur. Üçüncü taraf çerezler ise reklam ağları, sosyal medya platformları ve analitik hizmet sağlayıcıları gibi farklı kuruluşlar tarafından oluşturulur.
Çerezlere İzin Verme ve Kaldırma Yöntemleri
Çerezlerle ilgili tüm karar ve kontrol kullanıcıdadır. Yani kullanıcı olarak istediğiniz site için çerezlere onay verebilir, istemediklerinizi reddedebilirsiniz. Bunun yanında tarayıcı ayarları üzerinden de çerez kullanımını tamamen devre dışı bırakabilir, geçmişte kaydedilmiş çerezleri silebilirsiniz. Bu doğrultuda “Çerezlere nasıl izin verilir ve çerezler nasıl silinir?” sorularına, popüler tarayıcılar Chrome ve Safari üzerinden cevap verelim.
Google Chrome Tarayıcısında Ayarlar
Google Chrome’da çerez ayarlarına ulaşmak için sağ üst köşedeki üç nokta simgesine tıklayıp “Ayarlar” butonu ile ilgili menüye ulaşın. Açılan ekranın sol tarafındaki menüden “Gizlilik ve güvenlik” sayfasına gidin. Bu sayfada yer alan çerez ve gizlilik seçeneklerini tercihinize göre değiştirin ve düzenleyin. Dilerseniz “Tarama verilerini sil” seçeneği ile geçmişteki çerezleri silebilirsiniz.
Safari Tarayıcısında Ayarlar
Apple markalı cihazlarda bulunan Safari tarayıcısı üzerinden çerez ayarlarınızı yönetmek için tarayıcının menüsünden “Ayarlar > Gizlilik” adımlarını izleyin. Bu sekmede yer alan “Tüm çerezleri engelle” seçeneği, çerez kullanımını tamamen durdurmanızı ve mevcut çerezleri silmenizi sağlar. Ayarlar sayfasındaki “Akıllı Takip Önleme” özelliği ile de çerez takibini sınırlayabilirsiniz. iOS cihazlardan “Ayarlar > Safari > Gizlilik ve Güvenlik” adımlarını izleyerek de bu işlemleri yapabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Çerez Politikası Neden Gerekli?
Çerez politikası, kullanıcıları çerez kullanımı ile bilgilendirmek ve yasal mevzuatlara uyum sağlamak için gereklidir.
Çerez Kullanımını Kabul Etmek Ne Demek?
Çerez kullanımını kabul etmek, ziyaret edilen web sitesinin cihaza mikro veri dosyaları yerleştirerek izin verilen bilgileri toplayabileceği anlamına gelir.
E-ticaret Sitelerinde Çerez Kullanımı Zorunlu mu?
E-ticaret sitelerinde zorunlu çerez türündeki çerezlerin kullanımı zorunludur. Fakat bunun dışındakiler tamamen kullanıcı onayına bağlıdır.
Çerezler Kişisel Verileri Toplar mı?
Bazı çerezler, kullanıcı onayı ile birlikte konum ve benzeri kişisel verileri toplayabilir.
Ziyaretçi Onayı Olmadan Çerez Kullanılabilir mi?
Ziyaretçi onayı olmadan çerezleri aktifleştirmek yasal değildir. Sadece zorunlu çerezler onay gerektirmeden kullanılabilir.
Üçüncü Taraf Çerezleri Güvenli midir?
Üçüncü taraf çerezlerinin amacı genellikle istatistiksel veri toplamak ve kişiselleştirilmiş içerik ile reklamlar sunmaktır. Fakat sadece güvenilir sitelerin üçüncü taraf çerezleri kullanmasına izin verilmelidir. Aksi halde gizlilik konusunda güvenlik riski oluşabilir.
Kalıcı ve Geçici Çerezler Arasındaki Fark Nedir?
Kalıcı çerezler daha sonraki oturumlarda hatırlanmak üzere kaydedilirken geçici çerezler sadece ziyaret sırasında aktif kalır, sonrasında silinir.
Çerezleri Engellemek Web Sitesinin Performansını Etkiler mi?
Zorunlu çerezlerin engellenmesi, sitenin bazı özelliklerinin doğru çalışmasını da engelleyebilir. Fakat sitenin temel işlevleri, çerezlerin engellenmesi durumundan etkilenmez.
Çerezler Aracılığıyla Hedefli Reklamlar Nasıl Sunulur?
Çerezler, kullanıcıların gezinme ve alışveriş davranışlarını analiz ederek ilgi alanlarını tespit eder. Reklamlar da bu ilgi alanlarına uyumlu şekilde gösterilir.
Çerez Silinince Ne Olur, Hangi Veriler Kaybolur?
Çerezler silinince giriş bilgileri, özel tercih ayarları ve e-ticaret sitesinde sepet içeriği gibi veriler kaybolur.
